İki mərhələli doğrulama (2FA) nədir və necə qoşulur?
İki mərhələli doğrulama nədir, SMS, autentifikator tətbiqi və passkey arasında fərq nədir, Gmail, Instagram, Facebook və WhatsApp-da 2FA-nı necə aktivləşdirmək olar.
· 2 dəq oxu
İki mərhələli doğrulama (ingiliscə two-factor authentication, qısaca 2FA) hesabınıza girmək üçün paroldan əlavə ikinci bir sübut tələb edir — adətən telefonunuzdakı birdəfəlik kod. Parolunuz sızdırılsa belə, hücumçu bu ikinci addımı keçə bilmir.
Microsoft-un məlumatına görə, 2FA hesab oğurluğu hücumlarının 99%-dən çoxunu dayandırır. Bu, hesab təhlükəsizliyi üçün edə biləcəyiniz ən təsirli addımdır.
Necə işləyir?
- Adi qaydada e-poçt və parolu yazırsınız — bu, bildiyiniz şeydir.
- Sayt ikinci sübut istəyir — bu, sahib olduğunuz şeydir: telefon, açar və ya barmaq iziniz.
- Hər ikisi düzgündürsə, daxil olursunuz.
Hücumçu parolunuzu fişinq saytı və ya sızma ilə əldə etsə də, sizin telefonunuz onda olmadığı üçün daxil ola bilmir.
2FA növləri: hansını seçməli?
| Üsul | Necə işləyir | Təhlükəsizlik |
|---|---|---|
| SMS kodu | Telefona 6 rəqəmli kod gəlir | Orta — SIM kart dublikatı və kodu verdirmə fırıldaqları ilə ələ keçirilə bilər |
| Autentifikator tətbiqi | Tətbiq hər 30 saniyədən bir yeni kod yaradır | Yaxşı — kod yalnız telefonunuzdadır |
| Passkey / təhlükəsizlik açarı | Barmaq izi, üz tanıma və ya fiziki USB açar | Ən yaxşı — fişinq saytlarında işləmir |
Tövsiyə: mümkün olan yerdə passkey və ya autentifikator tətbiqi seçin. SMS isə heç nə olmamasından yaxşıdır.
Populyar autentifikator tətbiqləri: Google Authenticator, Microsoft Authenticator, 2FAS, Aegis (Android), Bitwarden Authenticator.
Populyar xidmətlərdə necə qoşulur?
Menyu adları tətbiq versiyasına görə bir az fərqlənə bilər.
Gmail / Google hesabı
myaccount.google.com → Security (Təhlükəsizlik) → 2-Step Verification. Orada passkey, Google Authenticator və ya telefon təsdiqi əlavə edə bilərsiniz.
Instagram və Facebook
Accounts Center → Password and security → Two-factor authentication → hesabı seçin → Authentication app seçin. Ətraflı: Instagram hesabını necə qorumalı.
Settings → Account → Two-step verification → 6 rəqəmli PIN təyin edin və e-poçt əlavə edin. Ətraflı: WhatsApp hesabını necə qorumalı.
Bank tətbiqləri
Əksər banklar artıq SMS və ya tətbiq daxilində təsdiq istifadə edir. Bankınızın tətbiqində Təhlükəsizlik bölməsini yoxlayın və barmaq izi ilə girişi aktivləşdirin.
Ehtiyat kodlar: unutmayın!
2FA-nı qoşanda əksər xidmətlər sizə ehtiyat kodlar (backup / recovery codes) verir. Telefonunuz itsə və ya xarab olsa, hesaba yalnız bu kodlarla girə bilərsiniz.
- Onları parol menecerində və ya kağızda təhlükəsiz yerdə saxlayın.
- Telefonun qalereyasında ekran görüntüsü kimi saxlamayın.
- Autentifikator tətbiqini yeni telefona köçürməyi unutmayın — bəzi tətbiqlər (məsələn, Google Authenticator) hesablarınızı buludda saxlamağa imkan verir.
Tez-tez verilən suallar
2FA-nı qoşsam, hər dəfə kod daxil etməliyəm? Xeyr. Adətən yalnız yeni cihazda və ya uzun fasilədən sonra kod istənilir. Öz telefonunuzda "bu cihaza etibar et" seçə bilərsiniz.
Kimsə məndən kod istəyirsə? Bu, 100% fırıldaqdır. Heç bir xidmət, bank və ya "dost" sizdən 2FA kodunu istəməz. Kodu heç kimə deməyin.
Güclü parol varsa, 2FA lazımdır? Bəli. Güclü parol təxmin edilməyə qarşı qoruyur, amma fişinq saytına yazılmış və ya sızdırılmış parolu qorumur. 2FA bu halda son müdafiə xəttidir.
Hələ güclü parolunuz yoxdursa, buradan yaradın — və güclü parol nümunələri bələdçisinə baxın.